Kun je vetten het beste zo min mogelijk eten? De meeste voedseladviezen raden dit wel aan. Maar moet je vetten dan vooral vermijden? Dat niet! Je hebt vetten nodig om je gezond te voelen en te zijn. Astrid Zwart van AZ-Co vertelt over de rol van vetten in je gezondheid en je hormoonbalans en stelt een aantal fabels aan de kaak.
‘Vetten kun je maar beter vermijden’
Een uitspraak die veel wordt gehoord, zeker als mensen graag wat gewicht willen verliezen. Maar vet is niet de oorzaak van overgewicht, suiker en geraffineerde koolhydraten spelen daar een veel grotere rol in. Vetten kunnen juist heel gezond zijn. Sterker nog: je hebt vetten nodig om je lichaam goed te laten werken. Zeker je ogen, hersenen en spieren hebben vetten nodig uit je voeding. En hoewel nog steeds wordt beweerd dat verzadigd vet slecht is vanwege de cholesterol, wordt het steeds duidelijker dat de hoeveelheid cholesterol nauwelijks toeneemt door het eten van verzadigd vet. Het wordt grotendeels door ons lichaam zelf aangemaakt om er o.a. onze geslachtshormonen uit te maken: oestrogeen, progesteron, DHEA, testosteron, maar ook het stresshormoon cortisol.
’Onverzadigde vetten zijn gezond’
Vaak worden onverzadigde vetten ‘gezond’ genoemd, maar dat is te simpel gedacht. Het verschil tussen de vetsoorten zit hem in de scheikundige structuur. Onverzadigde vetten bevatten onverzadigde (dubbele) ‘bindingen’, verzadigde vetten bevatten verzadigde (enkele) bindingen. Onverzadigde vetten met complexere bindingen zijn gevoeliger voor beschadiging door zuurstof (oxidatie). Dat effect wordt versterkt wanneer deze vetsoorten verhit worden. Hoe complexer de bindingen, hoe groter het effect. Deze geoxideerde vetten kun je maar beter vermijden.
’Alle onverzadigde vetten kun je zorgeloos eten’
Onverzadigde vetten kun je onderverdelen in omega-3, omega-6 en omega-9. In ons dagelijkse dieet krijgen we veel omega-6 binnen, doordat veel voedsel bewerkt is met plantaardige olie. Maar omega-6 werkt ontstekingsbevorderend, wat uiteraard niet voordelig is voor het lichaam. Een betere verhouding tussen de hoeveelheid omega-3, wat juist ontstekingsremmend werkt, en omega-6 kan veel gezondheidsvoordelen hebben. Omega 9, ofwel oliezuur, is wel erg gezond en zit vooral in avocado en olijfolie. Omega 9 kan o.a. LDL-cholesterol verlagen, het werkt ontstekingsremmend en gaat leververvetting tegen.
’Verzadigde vetten zijn ongezond’
Verzadigde vetten vind je vooral in dierlijke producten, zoals vet vlees, kip en roomboter. Maar ook kokosolie en palmolie zijn verzadigde vetsoorten. Mogelijk gaan al je alarmbellen af bij het woord ‘verzadigd’. Niet vreemd, lang is verkondigd dat dit het zogenaamde ‘ongezonde’ vet is. Maar onderzoek en voortschrijdend inzicht heeft aangetoond dat ook dit niet een op een klopt. Je kunt deze vetten namelijk heel goed gebruiken bij verhitting, aangezien ze niet of nauwelijks oxideren. Een gematigd gebruik van dit type vet is daarom niets om je zorgen over te maken.
Is elke vetsoort nodig in je dieet?
Een goede balans in je inname van onverzadigde en verzadigde vetten, draagt bij aan een gezond dieet. Wel is het belangrijk om op een specifiek type vet te letten: transvetten. Deze vetten zijn namelijk uitgesproken ongezond. Ze verhogen onder meer de kans op hart- en vaatziektes. Transvetten ontstaan door een proces waarbij plantaardige vetten van vloeibare naar een vaste structuur veranderen. Je vindt deze vetten in frituurvet, gebak, koek, chips en andere snacks.
Persoonlijke hulp bij AZ-Co
Wil je meer weten over gezonde vetten of een gezond voedingspatroon? Astrid Zwart van AZ-Co helpt je graag verder. Met een persoonlijk consult of coachingstraject helpt ze je gezonde keuzes te maken, gebaseerd op wat jouw lichaam nodig heeft. Zo leef je een gebalanceerd leven, vol energie!
Plan nu jouw eerste afspraak!
Eetmomenten
Het loont ook om het aantal eetmomenten per dag bij te houden. Sla jij het ontbijt met regelmaat over of loop je de hele dag door te snacken? Op welke tijden eet jij je lunch of avondeten? Al deze gewoonten kunnen invloed hebben op je energieniveau (en productiviteit) gedurende de dag. Kijk daarom eens of een ander eetpatroon jou kan dienen. Hoe voel je je als je wél de tijd neemt voor een gezond ontbijt? Merk je dat je ’s middags vaak een dip hebt? Kijk dan eens of het helpt om wat meer gezonde vetten aan je lunch toe te voegen en wat eiwitten in plaats van voornamelijk koolhydraten (zoals brood).
Luister naar je lichaam
Wanneer je last hebt van vage klachten, zoals vermoeidheid, hoofdpijn, buik- of darmklachten, kan het ook goed zijn om je eetpatroon eens nader te onderzoeken. Luister dus naar je lichaam: hoe reageert je lichaam op bepaalde voedingsstoffen? Waar krijg je energie van, wat verdraagt je lichaam minder goed en waardoor ga je je lusteloos voelen?
Beter verteerbaar
Door je maaltijd gehaast naar binnen te werken, krijgt je lichaam niet de kans om voedingsstoffen goed op te nemen. Ook eet je vaak meer dan je nodig hebt, omdat je lichaam nog geen signaal heeft gehad dat je vol zit. Het spijsverteringsproces begint namelijk al in je mond, door de enzymen die vrijkomen bij het kauwen. Hoe langzamer je eet, hoe meer je kauwt, en hoe beter je het eten verteert. Wanneer je de tijd neemt voor het eten, zit je bovendien sneller vol, ben je langer verzadigd én geniet je meer. Genoeg reden om wat langer aan tafel te zitten dus!
Tips om langzamer te eten
- Neem kleine hapjes, kauw goed en probeer elke hap bewust te proeven
- Drink een glaasje water bij de maaltijd (maar drink niet te veel, want dan ga je minder goed kauwen)
- Ga aan tafel zitten in plaats van op de bank voor de tv
- Houd je aandacht bij je bord en vermijd afleidingen
- Leg zo nu en dan even je mes en vork neer
- Let op je ademhaling tijdens de maaltijd
Over AZ-co
Wil jij ook bewuster eten? Astrid Zwart van AZ-co ondersteunt je graag met persoonlijke coaching op het gebied van voeding gebaseerd op het Hormoonbalansprogramma. Zo kun je gericht toewerken naar een betere versie van jezelf aan de hand van een gezond en gebalanceerd eetpatroon.